HPA, ConfigMap và Secret — Cấu hình theo môi trường

MiddleModule 11 — Docker + Kubernetes cho SpringThời lượng: ~50 phútCập nhật: 2026-10-22

Version pins: Java 21 · Spring Boot 3.3.x · Spring Framework 6.1.x

Mục tiêu

  • Viết được HorizontalPodAutoscaler tăng giảm replica theo CPU và giải thích được vì sao HPA không hoạt động nếu thiếu resources.requests.
  • Phân biệt được ConfigMap và Secret về mục đích, cách đưa vào pod (biến môi trường hoặc file mount) và giới hạn bảo mật của mỗi loại.
  • Thiết kế được mô hình cấu hình theo môi trường cho Nova Loyalty, trong đó cùng một image chạy ở mọi môi trường và chỉ cấu hình thay đổi.

Vì sao cần biết

Nova Loyalty có lưu lượng biến thiên mạnh theo các đợt khuyến mãi và giờ cao điểm đổi quà: ban ngày thường cần vài replica, giờ cao điểm cần nhiều hơn hẳn. Nếu ghim cứng số replica, team hoặc trả tiền cho sức chứa nhàn rỗi cả ngày, hoặc sụp vào đúng thời điểm chiến dịch quan trọng nhất. Đồng thời, cùng một image của Nova Loyalty phải chạy ở dev, staging và production với cấu hình khác nhau cho 5 datasource, endpoint Kafka và CRM — bake cấu hình vào image là con đường dẫn tới sự cố "chạy nhầm môi trường". HPA giải quyết vế co giãn, ConfigMap và Secret giải quyết vế cấu hình theo môi trường; cả hai đều là năng lực vận hành cốt lõi trên Kubernetes.

Nội dung chính

HPA điều chỉnh số replica theo tín hiệu

HorizontalPodAutoscaler tự động thay đổi số replica của một Deployment dựa trên metric quan sát được, phổ biến nhất là mức sử dụng CPU so với resources.requests của pod. HPA hoạt động theo vòng lặp điều khiển: đo metric, so với ngưỡng mục tiêu, rồi tăng hoặc giảm replica có kiểm soát để tránh dao động.

Điều kiện tiên quyết hay bị quên: metric CPU dạng tỷ lệ phần trăm chỉ có nghĩa khi pod đã khai báo resources.requests cho CPU. Thiếu requests, HPA không tính được tỷ lệ sử dụng và sẽ đứng yên với trạng thái không xác định — lỗi thầm lặng khiến nhiều team tưởng HPA "không chạy".

Vòng lặp điều khiển của HPA: đo mức sử dụng so với requests, rồi tăng hoặc giảm replica của Deployment.

Co giãn theo CPU chưa chắc đủ cho ứng dụng Java

CPU là tín hiệu mặc định tiện lợi, nhưng một service Spring Boot có thể nghẽn vì hàng đợi, vì pool kết nối tới database cạn, hoặc vì downstream chậm — trong khi CPU vẫn thấp. Kubernetes cho phép HPA dùng metric tùy biến (ví dụ số request đang xử lý hoặc độ dài hàng đợi) qua hệ sinh thái metrics. Quyết định ngưỡng và loại metric phải dựa trên nút thắt thật của service: tại Nova Loyalty, đợt cao điểm đổi quà làm tăng cả CPU lẫn áp lực lên datasource gift — cần quan sát trước khi kết luận CPU là đủ.

Giảm replica cũng cần cơ chế ổn định để tránh giật cục: HPA có hành vi chờ một khoảng ổn định trước khi giảm, hãy để hành vi này phát huy thay vì tắt nó đi vì sốt ruột.

ConfigMap: cấu hình không nhạy cảm ra khỏi image

ConfigMap chứa các cặp khóa-giá trị cấu hình không nhạy cảm: URL của các hệ thống nội bộ, tên Kafka topic, ngưỡng nghiệp vụ dạng cấu hình, thông điệp vận hành. Đưa vào pod bằng hai cách: biến môi trường cho các giá trị đơn lẻ, hoặc mount thành file cho cấu hình có cấu trúc như một file application.yml riêng của môi trường.

Điểm khác biệt hành vi quan trọng: biến môi trường trong pod không tự cập nhật khi ConfigMap thay đổi (pod phải được tạo lại), còn file mount sẽ được Kubernetes cập nhật dần theo thời gian — nhưng ứng dụng Spring Boot không tự đọc lại file cấu hình đang chạy trừ khi có cơ chế refresh chủ đích. Đừng hứa hẹn "đổi ConfigMap là áp dụng ngay" khi chưa thiết kế cơ chế nạp lại.

Secret: đúng tên gọi, sai lầm phổ biến

Secret là đối tượng dành cho dữ liệu nhạy cảm như credential của 5 datasource tại Nova Loyalty, API key của đối tác và chứng chỉ. Nhưng cần nói thẳng: theo mặc định, giá trị trong Secret chỉ được mã hóa dạng truyền tải (base64) chứ không phải mã hóa bảo mật thật — ai có quyền đọc đối tượng Secret trong namespace đều xem được nội dung. Bảo vệ Secret là bài toán tổng thể gồm: quyền truy cập theo vai trò thật chặt, mã hóa dữ liệu lúc nghỉ ở tầng lưu trữ của cluster, và kỷ luật không in secret ra log.

Giống ConfigMap, Secret vào pod qua biến môi trường hoặc file mount. File mount thường được ưu tiên cho credential quan trọng vì tránh lộ qua việc dump biến môi trường khi điều tra sự cố.

Mô hình cấu hình theo môi trường cho Nova Loyalty

Chuẩn hóa theo nguyên tắc "build một lần, deploy mọi nơi":

  • Image bất biến, không chứa bất kỳ giá trị theo môi trường nào.
  • ConfigMap riêng cho từng môi trường chứa cấu hình vận hành của từng service.
  • Secret riêng cho từng môi trường chứa credential của các datasource và khóa tích hợp.
  • Spring profile được kích hoạt qua biến môi trường để ứng dụng chọn đúng nhóm cấu hình.
  • Không có môi trường nào được phép nhận nhầm cấu hình của môi trường khác: tên đối tượng cấu hình phải mang hậu tố môi trường rõ ràng trong quy trình triển khai.

Code

HPA theo CPU kèm Deployment đã khai báo requests đầy đủ:

hpa.yamlyaml
apiVersion: autoscaling/v2
kind: HorizontalPodAutoscaler
metadata:
  name: nova-points
spec:
  scaleTargetRef:
    apiVersion: apps/v1
    kind: Deployment
    name: nova-points
  minReplicas: 2
  maxReplicas: 10
  metrics:
    - type: Resource
      resource:
        name: cpu
        target:
          type: Utilization
          averageUtilization: 70
  behavior:
    scaleDown:
      stabilizationWindowSeconds: 120

ConfigMap và Secret cho một môi trường, đưa vào pod qua file mount và biến môi trường:

config-secret.yamlyaml
apiVersion: v1
kind: ConfigMap
metadata:
  name: nova-points-config-prod
data:
  application-prod.yml: |
    nova:
      kafka:
        points-topic: "nova.points.changed"
      crm:
        base-url: "https://crm.internal.example.invalid"
    management:
      endpoints:
        web:
          exposure:
            include: health,info
---
apiVersion: v1
kind: Secret
metadata:
  name: nova-points-secret-prod
type: Opaque
stringData:
  core-db-password: "replace-via-pipeline"

Cách Deployment tiêu thụ hai đối tượng trên (trích đoạn spec của container):

deployment-config-wiring.yamlyaml
spec:
  template:
    spec:
      containers:
        - name: points
          image: registry.example.invalid/nova/points:1.4.2
          env:
            - name: SPRING_PROFILES_ACTIVE
              value: prod
            - name: CORE_DB_PASSWORD
              valueFrom:
                secretKeyRef:
                  name: nova-points-secret-prod
                  key: core-db-password
          volumeMounts:
            - name: app-config
              mountPath: /config
              readOnly: true
      volumes:
        - name: app-config
          configMap:
            name: nova-points-config-prod

Ứng dụng đọc cấu hình từ thư mục được mount nhờ vị trí cấu hình bổ sung của Spring Boot:

application.ymlyaml
spring:
  config:
    additional-location: "optional:file:/config/"
  application:
    name: nova-points

Sai lầm thường gặp

1. HPA đứng yên vì thiếu requests

  • Triệu chứng: Tải tăng cao nhưng số replica không đổi; trạng thái của HPA hiển thị metric dạng không xác định.
  • Nguyên nhân: Pod chưa khai báo resources.requests.cpu nên HPA không tính được tỷ lệ sử dụng để so với ngưỡng mục tiêu.
  • Fix: Khai báo requests sát với hồ sơ sử dụng thật cho mọi container được HPA quản lý, và kiểm tra metric hiển thị trên HPA ngay sau khi áp dụng.

2. Coi mã hóa truyền tải của Secret là bảo mật

  • Triệu chứng: Team yên tâm commit file Secret đã "mã hóa" lên Git, hoặc cấp quyền đọc Secret rộng rãi trong namespace vì nghĩ dữ liệu đã được bảo vệ.
  • Nguyên nhân: Giá trị trong Secret mặc định chỉ ở dạng base64 — bất kỳ ai đọc được đối tượng đều giải mã tức thì; đây là mã hóa trình bày, không phải mã hóa bảo mật.
  • Fix: Quản lý Secret qua pipeline hoặc hệ thống quản lý secret chuyên dụng thay vì commit; siết quyền đọc theo vai trò, bật mã hóa lúc nghỉ ở tầng cluster và tuyệt đối không in secret ra log.

3. Bake cấu hình môi trường vào trong image

  • Triệu chứng: Mỗi môi trường một image riêng; bản ở staging khác bản ở production nên "test đạt" không còn đảm bảo gì cho bản chạy thật.
  • Nguyên nhân: Copy file cấu hình theo môi trường vào image lúc build vì tiện trong ngắn hạn.
  • Fix: Một image bất biến cho mọi môi trường; cấu hình qua ConfigMap/Secret và profile — thay đổi cấu hình không đi kèm thay đổi artifact.

Checklist tự kiểm

Đánh dấu các mục bạn đã thực sự làm được. Trạng thái được lưu trên trình duyệt này.

Đã tự kiểm: 0/6 mục. Trạng thái được lưu tự động trên trình duyệt này.

Workbook

Các bài tập dưới đây làm bằng tay — không có chấm tự động.

  1. Thiết kế HPA: Cho service đổi quà của Nova Loyalty với lưu lượng dồn dập theo đợt, đề xuất minReplicas, maxReplicas, ngưỡng CPU và cửa sổ ổn định khi giảm — kèm rủi ro của từng lựa chọn và metric bổ sung bạn muốn quan sát trước khi chốt.
  2. Phân loại cấu hình: Lập bảng 10 khóa cấu hình của Nova Loyalty (mật khẩu database core, tên Kafka topic, URL CRM, ngưỡng cảnh báo, API key đối tác, địa chỉ database report, log level, thông điệp bảo trì, chứng chỉ nội bộ, timeout gọi đối tác) và phân loại vào ConfigMap, Secret hay biến môi trường thường, kèm lý do.
  3. Đọc manifest trả lời: Trong các manifest ở mục Code, khi ConfigMap thay đổi thì pod đang chạy có tự nhận cấu hình mới qua file mount không, và ứng dụng Spring Boot có tự áp dụng không? Cần thêm cơ chế gì nếu muốn áp dụng không cần khởi động lại?
  4. Kịch bản sự cố: Secret của production bị áp nhầm cho staging qua một lỗi pipeline. Viết 4 biện pháp phòng ngừa ở tầng đặt tên, quyền truy cập, quy trình duyệt và kiểm chứng sau triển khai.

Quiz

10 câu trắc nghiệm, chấm ngay tại chỗ, điểm được lưu vào trang Progress.

  1. Câu 1. HPA theo CPU sẽ không hoạt động nếu thiếu điều kiện nào?
  2. Câu 2. Mức bảo vệ mặc định của dữ liệu trong Kubernetes Secret là gì?
  3. Câu 3. Khẳng định 'đổi ConfigMap qua file mount là ứng dụng tự áp dụng ngay' đúng hay sai?
  4. Câu 4. Mật khẩu của datasource core nên nằm ở đâu?
  5. Câu 5. Cửa sổ ổn định (stabilization window) khi giảm replica có tác dụng gì?
  6. Câu 6. Nguyên tắc 'build một lần, deploy mọi nơi' phát biểu điều gì?
  7. Câu 7. Vì sao HPA theo CPU có thể không đủ cho một service Spring Boot?
  8. Câu 8. Những credential datasource nào của Nova Loyalty cần đi qua Secret?
  9. Câu 9. Cách kích hoạt Spring profile trong container trên Kubernetes là gì?
  10. Câu 10. Khẳng định 'maxReplicas là một trần bảo vệ chứ không chỉ là con số kỹ thuật' đúng hay sai?

Tài liệu chính thức

Đọc thêm

Không có.